«موضوعشناسی» از ضروریات گفتمان های فقهی معاصر و ناظر به مسائل روز و حکومت اسلامی است که در گفتمان سنتی و فردی فقه، کمتر مورد توجه قرار گرفته و اهتمام چندانی نسبت به آن صورت نگرفته است. به طور مشخص، گفتمان فقه حکومتی (رویکرد حکومتی به فقه) که فقاهت از پایگاه حکومت را نصب العین خود قرار میدهد، «موضوع شناسی فقهی» را به عنوان یکی از عناصر و شاخص های مهم و بنیادین خود، مطرح کرده است. بالطبع «فقه نظامساز»، به عنوان یکی از رویکردها و قرائت های پیرامونی فقه حکومتی نیز این مهم را مورد توجه قرار داده است. مقاله حاضر تلاش میکند با تبیین موضوعشناسی در فقه حکومتی (با تمرکز بر رویکرد فقه نظامساز)، شناخت موضوعات فقهی را با تأکید بر دیدگاه شهید صدر (بهعنوان آغازگر گفتمان فقه نظام ساز) مورد بررسی قرار دهد. از این رو، پس از تبیین موضوعشناسی در کلان فقه نظامساز، لوازم ورود مجتهدانه شهید صدر رحمهالله به موضوعشناسی را از گذرگاه توضیح نگره ایشان نسبت به شناخت توسط علوم جدیده، ابداع مکتب منطق ذاتی برای جبران کاستیهای علوم جدیده و منطق استقرا و در نهایت شناخت از پایگاه اجتهادی و در قالب تفسیر موضوعی و فقهالنظریه توضیح داده شده است.
