فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز

فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز

روش‌های اجرایی «امر به معروف و نهی از منکر» در ابعاد فردی و اجتماعی از دیدگاه «فقه تربیتی»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
موسسه آموزش عالی امام رضا علیه السلام
چکیده
اسلام علاوه بر رفتار فردی، نسبت به رفتارها و عملکرد اجتماعی بی‌‌تفاوت نبوده و همواره به فراخواندن به خوبی‌ها و بازداشتن از بدی‌ها تأکید می‌ورزد. از این ‏رو امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه اسلام، نفی بی‌طرفی در مناسبات اجتماعی و اهتمام به حیات جامعه انسانی و سرنوشت آن‏ها است. همه فرق و مذاهب اسلامی نسبت به بحث امر به معروف و نهی از منکر اهتمام دارند و در متون فقهی، کلامی، اخلاقی و روایی ابعاد و زوایای آن را بررسی نموده‌اند. با این حال، به نظر می‌رسد که بتوان از امر به معروف و نهی از منکر به‌عنوان یک روش تربیتی و راهی برای کنترل اجتماعی به‏صورت مستقل بحث نمود. امر به معروف و نهی از منکر، یک روش فراساحتی در تربیت شناخته می‌شود؛ چراکه در همه ساحات تربیت جریان دارد. نوشتار حاضر روش‌های اجرایی امر به معروف و نهی از منکر را در ابعاد فردی و اجتماعی از منظر فقهی و با روش تحقیق اجتهادی مورد بررسی قرار داده و مشروعیت و حکم فقهی آن‏ها را استیفا نموده است. اجمال دستاوردهای پژوهشی عبارت است از «رجحان مطلق» به‏ کارگیری روش‏های امر به معروف و نهی از منکر که البته حکم مزبور بنا به برخی از شرایط از جمله نوع روش، مخاطب حکم، ساحت تربیتی خاص و لحاظ ویژگی‌های عاطفی مأمور و منهی به «استحباب، کراهت و یا حتی حرمت» منجر می‌گردد.
کلیدواژه‌ها