فقه، دانش فهم چیستی، چرایی و چگونگی اقامه دین است و فقهای شیعه، همواره در یک سیر تکاملی، در توسعه ظرفیّت های فقاهت کوشیده و در زمان حاضر، به خصوص پس از انقلاب اسلامی، با تغییر مقیاس نیازهای فردی به اجتماعی و حکومتی و شکل گیری مسائل، موضوعات و نیازهای نوین، ضرورت توسعه فقاهت بیش از گذشته احساس می شود. آنچه در «فقه جامع نظام ولایی» برجسته می نماید، تلاش جهت تعبّد نسبت به نظام مفاهیم و اصطلاحات منابع دینی است و بر این اساس تلاش می کند تغییر و تکامل مقیاس فقاهت را با تأکید بر «جامعیّت روشی و محتوایی فقاهت» و نیز تأکید بر مفهوم نظام در «منظومه بودن دین و معارف دینی» و نیز «نظام مند بودن روش» در دستیابی به منظومه دین و شریعت (نظام احکام و نظام معارف و نظام علوم)، با ملاحظه «نظام روابط» در هرم جامعه و در ارتباط با «نظام مکلّفین» و ملاحظه «نظام نیازمندی های فردی و اجتماعی» (روحی، اعتقادی و رفتاری) دنبال نماید. ایده اصلیِ «فقه جامع نظام ولایی»، «دستیابی به منظومه معارف از طریق ترسیم شبکه مفاهیم دین» می باشد که با محوریّت «ولایت» در محتوا و روش دنبال می شود و با ترسیم سه مرتبه از فقاهت، تحت عنوان «مکتب اسلام» به عنوان وضع مطلوب در شریعت اسلام و «علوم اسلامی» بهعنوان ابزار شکل گیری «تمدّن اسلامی» و «منهاج الشریعه» به عنوان رویکرد، روش و برنامه سیر از وضعیّت موجود جامعه به وضع مطلوب متناظر با نظام موضوعات عینی و نیازهای مستحدثه جامعه اسلامی پرداخته و با ترسیم روابط «فقاهت» با «علوم» و «برنامه اجرایی» به ضرورت اقامه و جریان دین در جامعه می پردازد.
