فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز

فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز

ماهیت فقه نظام‏ساز از منظر آیت ‏اللّه احمد مبلغی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه باقرالعلوم (ع)
چکیده
فقه نظام‏ ساز محصول نظام‌ وارگی استنباطی یا استنباط نظام فقهی است که علاوه بر استنباط احکام و تکالیف افراد، مقوله «نظام اجتماعی» را نیز تحت استنباط قرار می‌دهد. لذا در کنار استنباط رایج احکام فقهی، می‏ بایست به سمت استنباط نظام فقهی پیش‌رفت. از آنجا که استنباط «نظام فقهی» عملی پرفعالیت، پر لایه، پر اجزا و پر رفت و برگشت و از حیث ماهوی چندگانه و چند لایه است، با انجام عمل استنباط آن، ‌«نظریه» شکل می‏گیرد. بدون نظریه کلامی و فقهی نمی‌توان نظام فقهی ارائه کرد؛ چراکه استنباط نظام در سطح استنباط عادی نیست. بنابراین، کسی که صورتی از فقه نظام ارائه می‌کند، درواقع «نظریه» ارائه می‌کند تا میان اجزاء شریعت ارتباط برقرار کند و از این طریق به تنظیم امور زندگی بپردازد. دست‏یابی به فقه نظام‏ساز در گرو فعال کردن عناصری همچون: "تنظیر کلامی و فقهی"، "شبکه‏ای‏سازی ساختار فقه" و "غنی‏ سازی روش استنباط" و "فعال کردن ظرفیت‏ های عقلانیت فقه" است که بدین واسطه فقیه می‏کوشد تا شریعتِ منسجم، حنیف، سهله، سمحه، فطرت‏گرا و حیات ‏بخش از حیث مادی و معنوی را به انسان معاصر عرضه، و آن را در جامعه معاصر مستقر نماید. 
کلیدواژه‌ها