تمدّن هر جامعهای برآمده از عادات، ساختارها و فرهنگ مادّی و معنوی آن جامعه است که براساس یک جهانبینی شکل گرفته است. تمدّن اسلامی نیز تمدّنی است که مؤلّفههای اثرگذار در تمدّن مبتنی بر مبانی اصیل دینی و براساس آموزههای وحیانی ترسیم شدهاست. در میان علوم اسلامی دانش فقه متکفّل بیان بایدها و نبایدهای روابط انسانها با سایر انسانها و موجودات دیگر در ساحتهای مختلف فردی و اجتماعی است. بنابراین دانش فقه نقش به سزایی در تمدّنسازی و تعیین مختصّات تمدّن نوین اسلامی خواهدداشت. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی اثرگذاری دانش فقه در تمدّنسازی و ابتنای آن بر برخی مبانی کلامی بررسی شده است که در صورت پذیرش آن مقتضی تمدّنسازی فقه بوده و در صورت عدم پذیرش آن نمیتوان فقه را تمدّنساز دانست. حق ولایت و سرپرستی برای فقیه در دوران غیبت، توسعۀ قلمرو فقه به عرصه تمدّن سازانه و داشتن زاویه دید تمدّنی مبتنی بر مبادی کلامی از جمله مسائل علم کلام است که پذیرش آنها در تمدّنسازی فقه اثرگذار است.
