فلسفه ‏ی فقه، دانشی توصیفی، تحلیلی و انتقادی ناظر به «فقه»‌ است که موضوع آن، فقه (به ‏معنای علم فقه و مجموعه گزاره‏ های استنباط ‏شده) استنباط و مناهج فقهی است؛ مسائل فلسفه‏ ی فقه، مباحث تحلیلی و گزارشی از موضوعات آن است. با این حال، سؤال اصلی نوشتار حاضر این است که مهم‏ترین روش‏ها، مکاتب و رویکردهای فقهی مطرح ذیل فلسفه ‏ی فقه کدام است؟ تمام تلاش نویسنده این بوده‏است که با روش توصیفی ـ تحلیلی به این سؤال پاسخ دهد که مهم‏ترین دستاوردهای پژوهشی به لحاظ روشی درسده‌‌ی اخیر در حوزه‌ی‌علمیه‌ی قم چه بوده است؟ می‏توان گفت دو جریان برجسته‏ ی روشی در حوزه‌های علمیّه عبارتند از: مکتب قم و مکتب نجف. مکتب قم که بیشتر برپایه ‏ی تجمیع ظنون بنانهاده شده، در صدسال اخیر روند روبه‌رشدی داشته ‏است. پس از شکل‌گیری حکومت دینی در ایران، تفقّه هم از حیث رویکردی دچار تحوّل شده و وجوه اجتماعی و حکومتی آن برجسته می‌شود و هم از حیث روشی به‏سمت روش یا «منهج تلفیقی» حرکت کرده و طیف قابل توجّهی از نسل جدید فقیهان از مزایای هردو مکتب قم و نجف بهره می‌برند. از این روی، حوزه‌ی علمیه به ویژه حوزه‌ی علمیه‌ی قم در صدسال اخیر با یک رشد در حوزه‏ ی رویکردی و روشی مواجه بوده ‏است.