فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز

فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز

تحلیل روش اجتهادی شیخ انصاری در مسئلهٔ نزح بئر و کاربرد آن در فقه موسیقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته حوزۀ علمیه و دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
چکیده
هدف اصلی مقاله، تحلیل رویکرد شیخ انصاری در استنباط احکام فقهی و کاربرد این روش در مسائل جدید فقهی، به‏ویژه فقه موسیقی است و نشان می‌دهد چگونه روش اجتهادی ایشان می‌تواند به‏ عنوان الگویی برای حل مسائل پیچیدهٔ فقهی در حوزه‌های نوین مانند فقه موسیقی مورد استفاده قرار گیرد. این مطالعه از نوع تحلیلی ـ تطبیقی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای، به بررسی منابع فقهی، روایی و اصولی مرتبط با مسئلهٔ نزح بئر و فقه موسیقی پرداخته ‏است. داده‌های تحقیق از طریق تحلیل محتوای متون فقهی، روایات و آراء فقها جمع‌آوری شده‌اند.
روش تحلیل داده‌ها مبتنی بر بررسی تطبیقی روش‌شناسی شیخ انصاری در مسئلهٔ نزح بئر و تطبیق آن بر مسئلهٔ استماع موسیقی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که شیخ انصاری با بررسی دقیق احتمال‏ها و قرائن موجود در ادلّهٔ فقهی، به جای تکیه بر اجماع و سیرهٔ متشرّعه، به استنباط احکام براساس ظهور ادلّه و تحلیل عمیق احتمال‏ها می‌پردازد. در مسئله نزح بئر، ایشان با رویکردی دقیق و نواندیشانه، دلایل مشهور فقها مبنی بر نجاست آب چاه را مورد نقد قرار داده و به این نتیجه رسیدند که ظهور ادلّه، دلالت بر نجاست ندارد.در تطبیق این روش بر فقه موسیقی، مشخّص شد که ادلّهٔ موجود تنها در مواردی بر حرمت موسیقی دلالت دارند که با اعمال حرام یا مفاسد اخلاقی و اجتماعی ملازم باشند. بنابراین، براساس مبانی ایشان استماع موسیقی به خودی خود حرام نیست؛ بلکه حرمت آن در مواردی است که با اعمال حرام همراه باشد. این مطالعه نشان می‌دهد که روش اجتهادی شیخ انصاری، با تأکید بر تحلیل احتمال‏ها و ظهور ادلّه می‌تواند به‏ عنوان الگویی کارآمد در استنباط احکام فقهی در حوزه‌های نوین مانند فقه موسیقی مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد می‌تواند به توسعهٔ فقه نظام‌ساز و پاسخ‏گویی به مسائل جدید در جوامع اسلامی کمک کند.
کلیدواژه‌ها