1
دانشجوی دکتری تخصصی فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران.
2
استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران، ایران.
3
استادیار گروه حقوق اسلامی، دانشکده حقوق قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
چکیده
این پژوهش به واکاوی نسبت کرامت انسانی و ساختارهای فقهی ناظر به تصمیمهای شخصی زن در نهاد خانواده میپردازد. مسئله محوری تحقیق، بازتعریف مفهوم اذن در پرتو قاعدهی کرامت ذاتی انسان است. قاعدهای که بر پایهی عقل، نقل و مقاصد تشریع، از سطح یک اصل صرفاً ارزشی فراتر رفته و بهعنوان معیاری تبیینی در تنظیم نظام حقوق و تکالیف زوجین ایفای نقش میکند. بر این اساس، کرامت نه صرفاً صفتی انسانی، بلکه مبنایی برای بازسازی روابط زن و مرد بر محور مودّت، رحمت و مسئولیت متقابل تلقّی میشود. سؤال اصلی پژوهش آن است که جایگاه قاعدهی کرامت انسانی در تبیین حدود اذن زوج و میزان استقلال ارادهی زن در فقه امامیه چگونه قابل تحلیل است و این قاعده چه نقشی در تنظیم فقهی روابط زوجین ایفا میکند. روش تحقیق، تحلیلی ـ استنباطی با رویکرد تطبیقی میان متون فقه امامیه، مقاصدالشریعه و قوانین معاصر ایران و جهان اسلام است. یافتهها نشان میدهد که مفهوم اذن در منابع فقهی کلاسیک، ناظر به صیانت از مصالح مشترک خانوادگی و انتظام زندگی زناشویی است و دلالتی بر سلب استقلال مشروع زن ندارد. ازاینرو، در چارچوب فقه نظام خانواده میتوان اذن زوج را بهعنوان سازوکاری تنظیمی و غیرسلطهای بازخوانی کرد که با کرامت انسانی سازگار است. نوآوری پژوهش در ارائه خوانشی درونفقهی و نظاممند از اذن زوج است که بدون خروج از مبانی استنباطی فقه امامیه، امکان جمع میان استقلال ارادهی زن و مسئولیت متقابل زوجین را در ساختار حقوق خانواده تبیین مینماید.
رضوانی، زهرا، مریوانی، ناصر و ملکی، محمد امین. (1403). کرامت انسانی در هندسهی فقه نظام خانواده؛ بازتعریف الگوی اذن زوج و استقلال زن در فقه امامیه. فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز، 3(4)، 131–156.
MLA
رضوانی، زهرا، مریوانی، ناصر، و ملکی، محمد امین. "کرامت انسانی در هندسهی فقه نظام خانواده؛ بازتعریف الگوی اذن زوج و استقلال زن در فقه امامیه"، فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز، 3، 4، 1403، 131–156.
HARVARD
رضوانی، زهرا، مریوانی، ناصر، و ملکی، محمد امین. (1403). 'کرامت انسانی در هندسهی فقه نظام خانواده؛ بازتعریف الگوی اذن زوج و استقلال زن در فقه امامیه'، فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز، 3(4), pp. 131–156.
CHICAGO
رضوانی، زهرا، مریوانی، ناصر و ملکی، محمد امین، "کرامت انسانی در هندسهی فقه نظام خانواده؛ بازتعریف الگوی اذن زوج و استقلال زن در فقه امامیه." فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز، 3 4 (1403): 131–156,
VANCOUVER
رضوانی زهرا، مریوانی ناصر، ملکی محمد امین. کرامت انسانی در هندسهی فقه نظام خانواده؛ بازتعریف الگوی اذن زوج و استقلال زن در فقه امامیه. فصلنامه علمی ـ پژوهشی فقه نظام ساز. 1403;3(4):131–156.