این پژوهش به دنبال شناسایی ادلّه‌ی غیرنقلیِ اعتبار پژوهش‌های تجربی» در فرآیند استنباطات فقهی و تعیین گستره‌ی دلالت آن‌ها است. این مقاله با روش کتابخانه‌ای به «رصد»، «تنقیح» و «تطبیق» حجج غیرلفظی علم اصول بر حجیّت تجربه می‌پردازد.
در گام نخست، با استناد به ادلّه‌ی عقلی و سیره‌ی عقلا، «مطلوبیت» یا «جواز عمل» به نتایج تجربه اثبات می‌شود. سپس، گستره‌ی این اعتبار از منظر همان ادله بررسی می‌گردد. تحلیل نظریات منطق ارسطویی و ذاتی در عقل نظری، و همچنین دیدگاه‌های عقل عملی (مانند «ضرورت بالقیاس»، «تطابق آراء عقلا»، «اعتباریات»، و «الزام وجدانی»)، همراه با اقامه قرائن برای احراز بنای عقلا بر عمل به تجربه، نتایج زیر را به دست می‌دهد:
از نگاه عقل نظری، تنها تجربه‌های یقین‌آور معتبرند. عقل عملی، مطلوبیت عمل به تجربه را در مواردی می‌داند که مفاد آن «موافق احتیاط» بوده و یا از نظر کمّی (تکرار) یا موضوعی (اهمیت) واجد وزن باشد.
در خصوص گستره‌ی اعتبار: عقل نظری، تجربه‌ی مباشر علم‌آور را معتبر می‌شناسد و سایر ویژگی‌ها را دخیل نمی‌داند. عقل عملی، «تجارب مطابق احتیاط» را قدر متیقّن اعتبار می‌داند. سیره‌ی عقلا نیز گستره را به «تجارب مباشری در موضوعات فردیِ متأصّل، تکرارشده در بستر طبیعی» محدود می‌کند و آن را به موارد غیرمجرّب تعمیم نمی‌دهد.